Unutulanların Sesi – Geleceği Hayal Eden Kadın Ada Lovelace

Bilim tarihi sadece büyük keşiflerle dolu değil, aynı zamanda bu keşifleri yapan insanların, özellikle kadınların, karşılaştığı zorluklarla da şekillenmiştir. Bugün bile birçok yerde kadınlar bilimde eşit imkan ve fırsatlar için mücadele ediyor. "Unutulanların Sesi" serisi tam olarak burada devreye giriyor. Bu seri, tarih tarafından göz ardı edilen kadın bilim insanlarının hikayelerini aktararak, başarılarını kutluyor ve bu başarıların arkasındaki engelleri hatırlatıyor. Bu yazıda, modern bilgisayarların temellerini atan 19. yüzyıldan bir kadın olan Ada Lovelace'dan bahsedeceğiz. Onun hikayesi hem ilham verici hem de hüzünlü

Ada Lovelace, 1815'te doğdu ve babası ünlü şair Lord Byron'du. Ama hayatı şiirle değil, matematikle geçti. Annesi, babasının "deli" şair yanından uzak tutmak için Ada'yı sıkı bir bilim ve matematik eğitimiyle yetiştirdi. Küçük yaşlardan itibaren uçan makineler çizer ve sürekli sorular sorardı. Matematik onun için bir oyun gibiydi. Sayılarda bir tür güzellik, yani bir "şiir" görüyordu. O dönemde bilim dünyası neredeyse tamamen erkeklere aitti. Ada'nın bu alana girmesi sadece zekasıyla değil, aynı zamanda inatçı cesaretiyle gerçekleşti.

17 yaşındayken "bilgisayarın babası" olarak bilinen Charles Babbage ile tanıştı. Babbage, henüz yapılamamış dev bir makine tasarlamıştı: Analitik Makine. Herkes bu makineyi yalnızca karmaşık hesaplar için düşünürken, Ada onun çok daha fazlasını yapabileceğini fark etti. Hatta Babbage'den daha iyi anladı.

Bir İtalyan makalesini İngilizce'ye çevirirken kendi notlarını ekledi. Bu notlar, orijinal metinden üç kat daha uzun oldu! İçlerinde, makinenin Bernoulli sayılarını hesaplaması için adım adım bir plan vardı. İşte bu, dünyanın ilk bilgisayar programıydı.

Ada'nın hayali sadece bir hesap makinesiyle sınırlı değildi. Dedi ki: Bu makine bir gün müzik besteleyebilir, resimler çizebilir ve her şeyi işleyebilir. Evet, bu tam olarak bugünün bilgisayarlarını tarif ediyordu. Ama o Victoria döneminde, bir kadının böyle "çılgın" fikirleri ciddiye alınmadı. Babbage ünlü oldu, oysa Ada'nın katkıları yıllarca unutuldu. Bugün telefonlarımızda ve bilgisayarlarımızda kullandığımız teknolojinin temeli, 1800'lerde bir kadının aklındaydı.

O yıllarda kadınlar bilim toplantılarına bile giremiyordu. Ada çoğu zaman yalnız çalıştı. Sağlık sorunları ve toplumun baskısıyla baş etmek zorundaydı. Ama merakı asla bitmedi. Kendine "şiirsel bilim" diyordu; hem mantıkla hem de hayal gücüyle düşünüyordu. Laboratuvarı kalem ve kağıt vardı.

Ada, 36 yaşında hayatını kaybetti. Makinesini çalışırken göremedi, ama bıraktığı algoritma modern bilgisayarların temelini oluşturdu. Bugün onun adını taşıyan bir programlama dili var (Ada) ve her yıl Ekim ayında "Ada Lovelace Günü" kutlanıyor.

Ada bize şunu hatırlatıyor: Bilim, herkese aittir. Ne cinsiyet ne de önyargı gerçeği sonsuza dek gizleyemez. Onun hikayesi, mücadele eden her bireyin karanlığında bir umut ışığı olabilir.

Ecrin Aydoğdu

Kaynakça:

● https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/this-countess-ofcomputing-wrote-the-first-computer-program

● https://lemelson.mit.edu/resources/ada-lovelace

● https://www.nist.gov/blogs/taking-measure/ada-lovelace-worlds-first-computer-progra mmer-who-predicted-artificial

● https://felixmeritis.nl/stream/ada-lovelace-society-chris-kubecka/?gad_source=1&gad campaignid=22447697896&gbraid=0AAAAAo8dtm2MTgipIcRQAOuxu-K-mc7s&gc lid=CjwKCAiA7LzLBhAgEiwAjMWzCC8WUsFcstDK260iBWTUsVGeeVWKp-9naote_ Z0jWWtAHjSiZItfYRoCJi8QAvD_BwE

● https://tr.wikipedia.org/wiki/Ada_Lovelace