Doğadaki her canlı ekosistemin devamlılığında önemli bir rol oynar. Türler sadece kendi yaşamlarını sürdürmekle kalmaz, bulundukları ekosistemin dengesini de korurlar. Dışarıda gördüğümüz ve “ne işe yarabilir ki?” diye düşündüğümüz türlerin bile ekosistemde büyük etkileri olabilir. Üretici, tüketici ve ayrıştıcılardan herhangi bir tanesi bile yok olursa ekosistem büyük tehlikeye girebilir. Şimdi asıl konumuza gelelim; bir gün arıların tamamen yok olduğunu düşünelim. Akıllara ilk olarak bal üretiminin duracağı gelir değil mi? Ancak gerçek çok daha farklıdır. Arıların yok olması yalnızca bir canlı türünün kaybı değil, ekosistemin birçok parçasını etkileyen büyük bir zincirleme reaksiyonun başlangıcı olacaktır. Arılar milyonlarca yıldır doğanın vazgeçilmez bir parçasıdır.
Dünya üzerinde binlerce farklı arı türü bulunur ve bu türlerin büyük çoğunluğu bitkilerin tozlaşmasında görev alır. Bir arı çiçekten nektar toplarken farkında olmadan polenleri başka çiçeklere taşır. Bu süreç sayesinde bitkiler döllenebilir, tohum oluşturabilir ve nesillerinin devamını getirebilir. Bilim insanları tarafından yapılan araştırmalara göre çoğu çiçekli bitkinin hayvanlar tarafından gerçekleştirilen tozlaşmaya ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir. Bu görevin en büyük kısmını ise arılar üstlenir. Bu da demek oluyor ki birçok ürün arıların yardımı olmadan yeterli verim sağlayamaz. Yani arılar yalnızca kendi yaşamlarını sürdürmekle kalmaz, aynı zamanda da bitkilerinin nesillerini devam ettirmesine yardımcı olur. Arılar yok olmasının ilk etkisi bitkilerde gözükür. Az önce de bahsettiğimiz gibi arılar bitkilerin tozlaşmasına yardımcı olduğundan dolayı arılar yok olursa bitkilerin tozlaşma oranları ciddi oranda düşer. Bitkiler başka yollarla tozlaşabilse bile arılar kadar etkili bir yöntem yoktur. Bitkiler nesillerini devam ettiremedikçe tarım ürünlerinin verimliliği düşer ve doğal yaşam alanlarında bitkiler azalır. Başlangıçta bu değişimler fark edilmeyecek düzeyde olsa bile doğada her şey birbirine bağlıdır ve kısa süre içinde etkiler çok büyük boyutlara ulaşabilir. Bitkiler azalmasından ilk etkilenen canlılar otçul hayvanlar yani birinci tüketiciler olacaktır. Bu hayvanlar yaşamlarını sürdürebilmek için bitkilere ihtiyaç duyduklarından daha az bitki daha az besin anlamına gelir. Bazı böcek türleri de bitkilere bağımlı yaşar bu nedenle böcek popülasyonu da yavaş yavaş azalacaktır. bu durumdan popülasyonu azalan böceklerle beslenen kuşlar ve hayvanlar da etkilenir. En sonunda besin zincirinin en başından en sonuna kadar tüm canlılar besin bulmakta zorlanır. Arıların yok olmasıyla başlayan bu olay artık geniş bir problem halinde gelmiştir.
Ekosistemlerin ayakta kalmasını sağlayan en büyük etkenlerden biri de biyoçeşitliliktir. Tür sayısının fazla olması ekosistemin güçlü olduğu anlamına gelir. Arıların yok olmasıyla birlikte sadece bitkiler değil bitkilere bağlı olarak yaşayan tüm canlılar risk altına girer. Bazı bitki türleri tamamen ortadan kalkabilir. Bitkilere bağlı olarak da kuşlar, böcekler ve diğer hayvanlar da yaşam alanlarını ve besin kaynaklarını kaybedebilir. Türlerin sırayla azalması ekosistemi zayıfatır. Bir süre sonra doğa diğer tehlikelere karşı daha savunmasız hale gelir. Arıların yok olmasının etkilerinin yalnızca doğayla sınırlı kalacağını düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. İnsanlar da bu süreçten doğrudan etkilenir. Daha önce de bahsettiğimiz gibi tarım ürünleri azalacaktır. Üretim miktarı düştükçe satılan ürün çeşitliliği de azalacaktır. Gıdalara ulaşılması zorlaştıkça fiyatlar da doğrudan artacaktır. Besinlerde yaşanan azalma toplum sağlığını da olumsuz etkiler oluşturabilir. Sonuç olarak arılar sadece küçük bir canlı değil, ekosistemi ayakta tutan bir dengedir. Onların yok olması yalnızca bal üretimin sona ermesi anlamına gelmez. Bitkilerin azalması, hayvan popülasyonlarının etkilenmesi, biyolojik çeşitliliğin düşmesi, gıda üretiminin azalması ve çevresel sorunların artması gibi birçok sonucu beraberinde getirir. Doğadaki türlerin hepsi bir şekilde birbirlerine bağlıdır. Bu nedenle tek bir türün yok olması bile beklediğinizden çok daha büyük etkiler yaratabilir. Arılar bunun en iyi örneklerinden biridir. Ekosistemin sessiz işçileri olarak yaşamın devamlılığında kritik bir rol oynarlar. Bir sonraki bölümümüzde, ekosistemin başka önemli bir türünün yok olması durumunda olabilecekleri konuşacağız çünkü bazen doğanın dengesi sandığımızdan çok daha hassas olabilir. Naz Buğlem Efendioğlu Kaynakça: https://www.fao.org/home/en